صفحه اصلي | آرشیو اخبار | معرفی دانشگاه | چارت سازمانی | تماس با ما
پنج شنبه ٢٤ آبان ١٣٩٧
اخبار > دوری از زیست اخلاقی عامل رنج و مرارت


  چاپ        ارسال به دوست

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی وب دا آذربایجان غربی

دوری از زیست اخلاقی عامل رنج و مرارت

دکتر سیامک مختاری

مدرس دانشگاه


رنج و مرارت از ملزومات اجتناب‌ناپذير و اجزاء لاينفك زندگي آدمي مي‌باشد كه از لحظة به دنيا آمدن به گونه‌اي ضميمه زندگي و بلكه تنيده با زندگي مي‌گردد و غالباً تا آخرين نفسها همراهي مي‌كند. «شهريار» گويد:

در گريه جنين گهِ زادن تامّلي                    پيداست متن نامه ز عنوان زندگي

قرآن مي‌فرمايد: «لقد خلقنا الانسان في كبد»، (بلد،4) و آنگونه كه به صورت محاوه‌اي گفته مي‌شود: اگر كسي يك روز احساس كرد كه هيچ درد و غمي ندارد احتمال بدهد كه از اين دنيا كوچ كرده است وگرنه اقتضاي زندگي دنيوي درد و رنج است. آنچه مهم است نحوة مواجهة با آلام و مرارت‌هاي زندگي مي‌باشد كه در نوشتار ذيل اجمالاً به آن اشاره مي‌شود.

در ارتباط با مناشي و خاستگاههاي آلام انسان مي‌توان گفت: در يك تقسيم‌بندي كلّي رنجهاي آدمي يا منشأ بيروني (objective) دارند و يا منشأ دروني (Subjective) و در موارد پرشماري رنجهاي آدمي به نوع نگاه و به اصطلاح زاوية ديد برمي‌گردد. كم نيستند اتفاقهايي كه براي بعضي‌ها خوشايند و براي برخي ديگر ناخوشايند مي‌باشند.

مواردی از مناشي دروني درد و رنج :

1_ درد فراق: اگر از منظر عرفاني بررسي شود جزو غمهاي شيرين و رنجهاي لذت بخش نيز مي‌توان مطرح شود، مانند درد عشق كه عاشق نمي‌خواهد از دست بدهد.

آن گداز عــاشقان بــاشد نمو             همچو مه اندر گدازش تازه رو

جمله رنجوران دوا دارند اميـد             نالد اين رنجور كيم افزون كنيد

خوشتر از اين سم نديدم شربتي            زين مرض خوشتر نباشد صحتي

                                                                 مثنوي معنوي، دفتر ششم، ابيات: 4598-4596

در ديوان شمس نيز مولانا گويد:

ما از آن سوختگانيم كه از لذت سوز               آب حيوان بهلند و پي آذر گيرند

2_  «مستي هستي»  كه به نوعي از عوامل كثيرالبلوا در ابتلا به آلام مي باشد.

مولانا جلال‌الدين در نكته‌يابي عميق و صائبي گويد:

اين همه غمها كه انـدر سينه‌هاست           از غـبـــار و گــــرد بـود و باد ماست

اين غـمان بيخ كن چـون داسـهاسـت          اينچنين شد و آنچنان وسواس ماست

                                                                                 مثنوي معنوي، دفتر اول، ابيات: 200-2301

3_ دعوي خدايي كه شايد به ظاهر عجيب به نظر آيد ولي در واقع اغلب انسانها گرفتار اين مورد هستند. نوعاً اغلب انسانها در جان خود فرعوني بالقوه دارند كه به تعبير مولانا، وقتي «فَرّ» و «عوني» براي وي فراهم مي‌شود تدريجاً ادعاي خدايي مي‌كند.

هست الوهيت رداي ذوالجلال                 هر كه در پوشد بر او گردد وبال

                                                                          مثنوي معنوي، دفتر پنجم، بيت: 533

و  :    

طالب حيراني خلقــان شديم                   دست طمع اندر الـوهيت زديم

تا به افسون مالك دلها شويم                   ايــن نمي‌بينيم ما كاندر گويم

                                                                       مثنوي معنوي، دفتر سوم: 2233-2234

4_ ميل به داشتن و از جمله مهمترين مصاديق آن گرايش به مال و مقام از خاستگاههاي مهم رنج و مرارت می باشند :

هر كه جوياي اميري شــد يقين                 پيش از آن او در اسيري شد رهين

عكس مي‌دان نقش ديباچه جهان             نــام هر بنده جهان خواجة جهان

                                                                                مثنوي معنوي، دفتر ششم، ابيات: 4440-4441

در حكايت اول مثنوي ؛ ميل به تملك كنيزك از طرف پادشاه  نيز مصداقي از گرايش به «داشتن»  و «برخورداری» می باشد:

يك كنـيزك ديـد شـه بـر شـــاهراه              شـــد غـــلام آن كنيــزك پادشاه

مرغ جانش در قفس چـون مي‌تپيد             داد مــال و آن كنيـــزك را خــريد

چون خـريد او را و بـرخــودار شـد                 آن كنيــزك از قضـــا بيمـــار شد

آن يكي خــر داشت پـالانش نبود                 يـــافت پالان گرگ خـر را در ربود

كوزه بودش آب مي‌نامد بـه دست                آب را چون يافت خود كوزه شكست

                                                                                  مثنوي معنوي، دفتر اول، ابيات: 38-42

«مستي هستي» و ميل به داشتن هم موجب تلاطم و اضطراب مي‌گردد و هم آدمي را به ظلم و ستم به همنوعان و ارتكاب به گناه سوق مي‌دهد

رنج را باشد سبب بد كردني           بد ز فعل خودشناس از بخت ني

                                                                  مثنوي معنوي، دفتر ششم، بيت: 428

5_  «ذهن خواني» و دوخت و دوزهاي توهّم آلود: مي‌گويند: شخصي يك قواره پارچه پيش خياطي مي‌برد و مي‌گويد از اين پارچه برايم لباس بدوز ولي چون عجله دارم زود حاضر كن، پس از لحظاتي مي‌گويد: حالا يك وقت موقع آمدن نگويي حاضر نشده، نگويي مسافرت رفته بودم، نگويي كار داشتم، يادم رفت و ... در ادامه باز مي گويد: اصلاً پارچه را بده نمي‌خواهم برايم لباس بدوزي! و بعد به خياط مي‌گويد: آخر چرا مرا اينقدر اذيت مي‌كني؟ من به تو چه بدي كرده بودم؟! و بعد با داد و فرياد اطرافيان را جمع مي‌كند و مي‌گويد: شما بپرسيد اين از جان من چه مي‌خواهد؟ چرا كار مرا راه نمي اندازد و ...

 در زندگي خانوادگي و اجتماعي موارد متعددي شبيه حكايت فوق مي‌توان يافت كه «هيچ» را بزرگ مي‌كنيم و بعضاً همين فكر و خيالها به چه تبعات پرهزينه‌اي منتهي مي‌شوند.

6_ «آرزوانديشي» و زندگي آرزوانديشانه (Wishfull life) :

آن غم آمد ز آروزهاي فضول                كه بدان خو كرده است آن صيد غول

                                                                     مثنوي معنوي، دفتر سوم، بيت: 3284

7_  فاجعه‌سازي و سياه و سفيد ديدن :کمال گرائی و مطلق اندیشی افراطی [یا همه یا هیچ] موجب ایذا و اذیت آدمی می گردد . هرچند باید مدام در پی استعلا و استکمال بود ولی بین صفر و صد نیز می توان با اعداد و ارقامی کنار آمد و به رضایت رسید.

8_ مقايسة خود با ديگران : انسان معنوی و اخلاقی همواره بجای مقایسه خود با دیگری با خودش مسابقه می دهد و خودِ دیروز را امروز بالا می کشد و ارتقا می بخشد.

9_ حسد : حسد از موجبات تلاطم و ناآرامی می باشد

عقبه‌ای زین صعب‌تر در راه نیست                  ای خنک آنکش حسد همراه نیست

                                                                                            مثنوی ؛ دفتر اوّل

10_ طمع‌ورزي: امام علی (ع) فرماید:مقصد مرکب طمع:«ایاک ان توجف بک مطایا الطمع، فتوردک مناهل الهلکة»؛ (مبادا که مرکب‌های طمع تو را به شتاب برانند و در آبشخورهای هلاکت فرود آورند.) ؛ (نهج البلاغه؛نامه:31) 

در يك عبارت كلّي فاصله گرفتن از زيست اخلاقي می تواند از عوامل رنج و مرارت انسان باشد.

 

 


١٢:٣٦ - يکشنبه ١٧ تير ١٣٩٧    /    شماره : ١٩٦٢٠    /    تعداد نمایش : ٢٦٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج